Wushu - chińska sztuka walki

WUSHU to chińska sztuka walki na Zachodzie znana jako KUNG FU. Mimo, iż w Europie czy Ameryce obu nazw używa się wymiennie, to KUNG FU jest pojęciem znacznie szerszym (dotyczy różnych dziedzin życia)  i tłumaczonym jako: „dążenie do doskonałości poprzez wieloletnią, ciężką pracę”. Natomiast termin WUSHU dosłownie oznacza „sztuka walki” i ogólnie określa on wszystkie wschodnie sztuki walki, także japońskie i koreańskie. Dlatego też w celu wyszczególnienia spośród innych styli narodowych, Chińczycy posługują się zwrotem „Zhongguo Wushu” , a więc Chińskie Sztuki Walki.

Wushu stanowi nieodłączną, jedną z głównych i najpopularniejszych gałęzi bogatej kultury Chin. Początków tej pięknej tradycji szukać należy ok. 2000 lat wstecz, kiedy to chińscy mnisi zaczęli wykonywać ćwiczenia fizyczne, początkowo wyłącznie dla poprawy zdrowia i wzmocnienia ciała. Jednakże z czasem, podczas licznych napadów na klasztory ćwiczenia te znalazły swoje obronne zastosowanie.

Na przestrzeni wielu wieków Kung Fu zmieniło się w bardzo skuteczną sztukę walki (Wushu) zarówno wręcz, jak i przy użyciu broni (m.in. miecz, włócznia, szabla, halabarda, kij). Jej rozwój doprowadził przez lata do powstania ogromnej liczby stylów, które mimo wspólnych korzeni niejednokrotnie mocno różniły się od siebie. Ostatecznie pogrupowano je na style północne i południowe. Z kolei inny podział zawierał rozróżnienie na style tzw. zewnętrzne (Waijia – używa się tu przede wszystkim siły mięśni) oraz wewnętrzne (Neijia – ćwiczenie energii pochodzącej z wnętrza ciała do celów obronnych i prozdrowotnych).

W samych Chinach bardzo popularne stały się turnieje walki gdzie reprezentanci poszczególnych szkół lub wiosek toczyli ze sobą liczne boje, często na śmierć i życie. Konkurować zaczęto także w demonstrowaniu technik, prezentując tzw. walkę z cieniem (forma – układ ruchów charakteryzujących dany styl zawierający sekwencje ataków i obrony).

Od połowy XX wieku, kiedy to komunistyczne władze Chin kategorycznie zakazały uprawiania tradycyjnego Wushu (mistrzowie Kung Fu musieli wówczas uciekać przed represjami i karą śmierci poza granice kraju), rozpoczęto próby usportowienia tej sztuki walki.

Obecnie  Wushu – poza stylami tradycyjnymi nadal uprawianymi dla samoobrony, ćwiczenia ciała i ducha oraz dla rywalizacji sportowej (zawody w Wushu tradycyjnym) – jest dyscypliną sportu o aspiracjach olimpijskich.

W ramach Wushu wyróżniamy podział na dwie poddyscypliny:

  • SANDA to wolna walka o regułach podobnych do kickboxingu, z tą jednak róznicą, że w sanda można wykonywać rzuty, bez prowadzenia walki w parterze oraz tzw. wypchnięcia poza matę. Charakterystyczne dla tej formuły jest zatem to, iż pojedynek nie rozgrywa się na ringu otoczonym linami, tylko na macie (lei tai) o wymiarach 8m x 8m, na podwyższeniu ok. 1 metra. Zawodnicy są wyposażeni w pancerze, rękawice, kaski oraz w ochraniacze na zęby i krocze.
  • TAOLU stanowi drugą, równie ważną konkurencję Wushu, którą dodatkowo podzielić można na formy sportowe i formy tradycyjne.

Formy sportowe wzorowane są na tradycyjnych układach walki z cieniem i stanowią połaczenie demonstracji technik walki z akrobacjami gimnastycznymi. Wykonuje się je na specjalnej, zbliżonej do akrobatycznej platformie o wymiarach 8m x 14m. Formy trwają ok. 1 min 30 sek., a celem ich jest pokazanie siły, szybkości, dynamiki, precyzji, balansu oraz ducha sztuki walki przez osobę występującą. Zawodnicy startują w kilku konkurencjach, z podziałem na style północne, południowe i wewnętrzne – taiji (tai chi).

Konkurencje form sportowych

Style północne:

  • CHANGQUAN (forma bez użycia broni)
  • GUNSHU (forma z kijem)
  • QIANGSHU (forma z włócznią)
  • DAOSHU (forma z szablą)
  • JIANSHU (forma z mieczem)

Style południowe:

  • NANQUAN (forma bez użycia broni)
  • NANGUN (forma z kijem)
  • NANDAO (forma z szablą)

Style wewnętrzne:

  • TAIJIQUAN (forma bez użycia broni)
  • TAIJIJIAN (forma z mieczem)

Układana walka:

  • DUILIAN (set sparring z bronią lub bez)

Na turniejach Kung Fu (Wushu) poza konkurencjami form sportowych zawodnicy mogą rywalizować również w formach tradycyjnych. Wyraźnie różnią się one od form sportowych. Rozgrywane według podobnych zasad, również na planszy o wymiarach 8m x 14m, charakteryzują się tymi samymi celami, czyli demonstracją siły, szybkości, ducha walki, ale też odpowiedniej techniki zgodnej ze stylem jaki reprezentuje zawodnik. Brak tutaj jednak elementów akrobatycznych, na które podstawowy nacisk kładziony jest w konkurencji form sportowych.

Formy tradycyjne – w przeciwieństwie do sportowych -nie są układane przez zawodnika. To sekwencje technik ściśle związanych z zasadami danego stylu Kung Fu (Wushu) i przez setki lat nauczanych niezmiennie wedłu tradycyjnego przekazu. Formy tradycyjne powinny mieć swoją pełną nazwę i rodowód, ponieważ każdy styl ma swój przekaz z jednego mistrza na jego następcę, dbającego o ciągłość tradycji danego stylu.

Wśród setek różnych stylów Kung Fu w Polsce można spotkać reprezentanów takich szkół jak:

  • Choy Lee Fut
  • Hung Gar
  • Chow Gar
  • Tang Lang Quan
  • Shaolin Quan
  • Wing Chun

Zawodnicy startujący w konkurencji form tradycyjnych mają do wyboru wiele różnych konkurencji i każdy może wystartować w dowolnej ich ilości.

Konkurencje form tradycyjnych

Formy ręczne:

  • TRADYCYJNE FORMY PÓŁNOCNE
  • TRADYCYJNE FORMY POŁUDNIOWE

Formy  z bronią:

  • FORMY Z KIJEM
  • FORMY Z SZABLĄ
  • FORMY Z WŁÓCZNIĄ
  • FORMY Z MIECZEM
  • FORMY Z BRONIĄ DŁUGĄ RÓŻNĄ (np. halabarda, trójząb, kij flagowy)
  • FORMY Z BRONIĄ KRÓTKĄ RÓŻNA LUB GIĘTKĄ (np. noże motylkowe, wachlarz, sztylety)

Układana walka:

  • FORMY PODWÓJNE LUB Z WIĘKSZĄ ILOŚCIĄ PRZECIWNIKÓW

Wushu było dyscypliną pokazową podczas Igrzysk Olimpijskich w Pekinie w roku 2008.

Za rozwój Wushu w Europie odpowiada Europejska Federacja Wushu (EwuF), będąca członkiem Międzynarodowej Federacji Wushu (IwuF) z siedzibą w Pekinie. W Polsce pieczę nad Wushu sprawuje Polski Związek Wushu z siedzibą w Warszawie.